W Łodzi, tuż obok rezydencji fabrykanta Herbsta, stoi niewielki budynek, w którym mieści się Galeria Sztuki Dawnej. To miejsce, gdzie w kameralnej atmosferze można zobaczyć arcydzieła polskiego malarstwa XIX i początku XX wieku – od Matejki po Wyspiańskiego. Nie jest to ogromne muzeum z dziesiątkami sal, ale właśnie ta kameralna forma sprawia, że obcowanie z dziełami staje się bardziej osobiste.

Galeria Sztuki Dawnej w Pałacu Herbsta – co to za miejsce

Galeria powstała w 2012 roku jako część kompleksu Muzeum Pałac Herbsta, oddziału Muzeum Sztuki w Łodzi. Mieści się w osobnym budynku przylegającym do głównej rezydencji Herbstów, w zacisznej enklawie otoczonej ogrodem przy ulicy Przędzalnianej 72. To tutaj trafiła część kolekcji malarstwa, która przez lata była gromadzona przez łódzkie Muzeum Sztuki.

Zbiory mają ciekawą proweniencję. Część dzieł pochodzi z rodzinnej kolekcji Kazimierza Bartoszewicza – to one stały się zaczątkiem muzealnych zbiorów. Inne obrazy zgromadzili łódzcy fabrykanci, którzy w czasach swojej świetności nie tylko budowali imperia przemysłowe, ale też kolekcjonowali sztukę. Dzięki temu w Łodzi, mieście kojarzonym głównie z XIX-wieczną industrializacją, można dziś podziwiać prawdziwe skarby polskiego malarstwa.

Jakie obrazy można zobaczyć w galerii

Ekspozycja koncentruje się na polskim malarstwie z lat 1850-1920, choć nie brakuje też dzieł europejskich. Wśród prezentowanych prac są obrazy, które znają nawet osoby niespecjalnie interesujące się sztuką.

Pierwszoplanowe miejsce zajmuje słynny Portret matki artysty Henryka Rodakowskiego z 1853 roku – jedno z najwybitniejszych dzieł polskiego realizmu. To obraz, który robi wrażenie zarówno techniką wykonania, jak i emocjonalnym przekazem. Obok wisi Portret syna artysty na koniu Jana Matejki z 1882 roku, pokazujący bardziej intymną stronę twórczości malarza kojarzonego głównie z monumentalnymi scenami historycznymi.

Aleksander Gierymski reprezentowany jest między innymi przez obraz Brama na starym mieście z 1883 roku. Leon Wyczółkowski to przede wszystkim Gra w krokieta z 1895 roku – największa wersja tego motywu, jaki artysta stworzył. Obraz prezentowany w niewielkim pomieszczeniu, pięknie oświetlony, robi naprawdę silne wrażenie. Wyczółkowski pojawia się też z Rybakiem z 1896 roku.

Stanisław Wyspiański reprezentowany jest pracą Śpiący Mietek z 1904 roku. Są też dzieła Józefa Chełmońskiego, w tym Powitanie słońca – żurawie z 1910 roku, oraz mniej znane nazwiska jak Ludwik de Laveaux z nocnymi widokami Paryża czy Jacek Malczewski. Kolekcja pokazuje ewolucję polskiego malarstwa – od realizmu przez impresjonizm po symbolizm i Młodą Polskę.

Ludwik de Laveaux zmarł na suchoty w Paryżu w wieku zaledwie 26 lat. Codziennie szkicował nocą paryskie latarnie, mimo że wyśmiewano go za to. Wilgotne noce nad Sekwaną odebrały mu zdrowie, ale pozostawił po sobie kilka świetnych płócien przedstawiających nocne życie stolicy Francji.

Dla kogo jest ta galeria

Galeria sprawdzi się przede wszystkim u osób, które lubią sztukę, ale nie przepadają za ogromnymi muzeami, gdzie po trzech salach zaczyna boleć głowa od nadmiaru wrażeń. Tutaj ekspozycja jest na tyle kameralna, że można spokojnie obejrzeć wszystko w 40-60 minut, nie czując przesytu.

To też dobre miejsce dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym – zwłaszcza jeśli dzieciak właśnie przechodzi w szkole temat malarstwa polskiego XIX wieku. Zobaczyć na żywo Matejkę czy Rodakowskiego to zupełnie inne przeżycie niż oglądanie reprodukcji w podręczniku.

Miłośnicy historii również znajdą tu coś dla siebie, bo sama lokalizacja – teren dawnej fabrykanckich posiadłości – przypomina o czasach, gdy Łódź była jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych Europy. Można połączyć wizytę w galerii ze zwiedzaniem Pałacu Herbsta i spacerem po ogrodzie, co daje pełniejszy obraz tego, jak żyły łódzkie elity na przełomie XIX i XX wieku.

Wystawa stała i czasowe ekspozycje

Obecnie w galerii prezentowana jest wystawa „Widziałem prawdziwe arcydzieło” – ekspozycja malarstwa polskiego XIX i początku XX wieku ze zbiorów Muzeum Sztuki w Łodzi. Wystawa jest zaaranżowana w sposób, który ułatwia odbiór – obrazy nie wiszą zbyt gęsto, każde dzieło ma swoją przestrzeń.

Galeria nie jest wielka – to zaledwie kilka pomieszczeń – ale właśnie ta skala sprawia, że zwiedzanie jest przyjemne. Nie ma poczucia pośpiechu, nie trzeba biegać po dziesiątkach sal. Można stanąć przed obrazem i popatrzeć na niego tyle, ile się chce.

Gra w krokieta Leona Wyczółkowskiego to największy z trzech obrazów o tym temacie, jakie stworzył artysta. Krokiet był wtedy popularny głównie w krajach anglosaskich, nie w Polsce – sam malarz twierdził, że to dzieło „salonowe”, odnoszące się do życia wyższych sfer.

Praktyczne informacje – godziny otwarcia i ceny biletów

Galeria Sztuki Dawnej czynna jest od wtorku do niedzieli w godzinach 11:00-17:00. W poniedziałki muzeum jest zamknięte. Warto pamiętać, że otwarcie o 11:00 to stosunkowo późna godzina – jeśli ktoś planuje intensywny dzień zwiedzania Łodzi, lepiej zostawić sobie galerię na popołudnie.

Ceny biletów wyglądają następująco:

• Bilet normalny: 10 zł
• Bilet ulgowy: 5 zł
• Bilet dla dzieci i młodzieży uczącej się do 26 roku życia: 1 zł

Każdego piątku wstęp do wszystkich oddziałów Muzeum Sztuki w Łodzi jest darmowy – to dobra opcja dla osób, które chcą zaoszczędzić. Warto jednak liczyć się z tym, że w te dni może być nieco więcej zwiedzających.

Dostępne są też karnety łączone:

• Karnet normalny (pałac + galeria + ogród + ms1 + ms2): 30 zł
• Karnet ulgowy: 20 zł
• Dla dzieci i młodzieży do 26 lat: 1 zł

Karnet jest ważny przez dwa dni i obejmuje wstęp do wszystkich trzech filii Muzeum Sztuki w Łodzi. To sensowna opcja, jeśli ktoś planuje zobaczyć więcej niż tylko Galerię Sztuki Dawnej.

Jak dojechać i ile czasu zarezerwować na wizytę

Galeria znajduje się przy ulicy Przędzalnianej 72 w Łodzi, na terenie kompleksu Pałacu Herbsta. To dość zaciszna lokalizacja, nieco z boku od głównych tras turystycznych miasta. Można dojechać komunikacją miejską – najbliższe przystanki tramwajowe i autobusowe znajdują się w okolicy. Dla osób podróżujących samochodem jest parking.

Kompleks składa się z pałacu, galerii i ogrodu z altaną. Galeria Sztuki Dawnej mieści się w osobnym budynku przylegającym do głównej rezydencji. Przy wejściu na teren muzeum znajduje się kasa – trzeba pokonać dwa stopnie, ale dla osób na wózkach inwalidzkich dostępne jest wejście służbowe przy bramie wjazdowej od ulicy Tymienieckiego.

Sama galeria znajduje się na parterze i jest w pełni dostępna dla osób z niepełnosprawnościami. Jest tam również toaleta przystosowana dla osób poruszających się na wózkach. Pałac, ze względu na zabytkowy charakter, nie ma windy, ale muzeum dysponuje schodołazem (maksymalny udźwig 120 kg) – trzeba tylko zgłosić się dzień wcześniej.

Na samo zwiedzanie Galerii Sztuki Dawnej wystarczy 40-60 minut. Jeśli ktoś chce połączyć to z wizytą w Pałacu Herbsta i spacerem po ogrodzie, warto zarezerwować sobie około 2-2,5 godziny. Ogród jest naprawdę przyjemny, zwłaszcza w ciepłe dni – można tam usiąść, odpocząć po zwiedzaniu.

Kontakt: Muzeum Pałac Herbsta, ul. Przędzalniana 72, 90-338 Łódź, tel. centrala: +48 42 674 96 98, e-mail: [email protected]

W każdy piątek wstęp do wszystkich oddziałów Muzeum Sztuki w Łodzi jest bezpłatny – to dobra okazja, żeby zobaczyć kolekcję bez wydawania złotówki.

Galeria Sztuki Dawnej to miejsce, które nie przytłacza rozmiarem ani ilością dzieł, ale oferuje kontakt z naprawdę wartościową sztuką. Jeśli ktoś szuka w Łodzi czegoś więcej niż tylko industrialne klimaty i historię fabrykanckich fortun, warto tu zajrzeć. To kawałek polskiej historii sztuki w kameralnej, przystępnej formie.